Artikelen---Inleiding over de wetenschap van de h'adieth

 

Inleiding over de wetenschap van de h'adieth

 

Bron: maandblad “Wij Moslims” mei 2003

Door imaam Aboe l-H'asan al-Ash'arie; al-Ibaanah ‘an Oesool ad-Diyaanah

De profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) en zijn Soennah

Imaam Aboe l-H'asan ibn Ismaa'iel al-Ash'arie al-Basrie (moge Allah genade met hem hebben) zei: “Wij getuigen dat Mohammed (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) Zijn dienaar is, Zijn apostel, Zijn profeet, Zijn waarheidsgetrouwe, Zijn uitverkorene, Die Hij naar Zijn schepping gezonden heeft met het licht dat zijn lichtstralen ver verspreidt, met de schitterende lamp, de duidelijke argumenten, de bewijzen, de verbijsterende tekenen, de onweerstaanbare wonderen; waarvoor hij de boodschap van Allah overbracht (“hij verkondigde de Boodschap van zijn Heer”), hield rekening met het goede in Zijn schepping (“gaf goede raadgeving aan zijn gemeenschap”), werkte met een ware ijver voor Allah, raadpleegde Zijn goeds in de landen der aarde en bestreed de opstandige mensen, totdat het Woord van Allah was vervuld, totdat hij succes verkreeg en alle mensen de waarheid met huldebetoon gehoorzaamden en verzekering van succes naar hem kwam, onvermoeid, volhardend.

Moge Allah's Genade daarom met hem zijn (want hij leidde de weg naar leiding en maakte de weg van de ontsnapping van dwaling en blindheid duidelijk), en met de gezegende mensen van zijn huis en met zijn uitverkoren compagnons en zijn kuise vrouwen, de moeders der gelovigen! Door hem informeerde Allah ons over de religieuze wetten en de verordeningen (ah'kaam, dwz verplichte, verdienstelijke, wettelijke, afkeurenswaardige en verboden zaken) van het wettige en het verbodene, en door hem maakte Hij ons de religieuze wet van de Islaam duidelijk, totdat door hem de donkere nacht van duisternis van ons werd opgeheven, de twijfels van ons verwijderd werden, de schermen teruggedrongen werden en de bewijzen duidelijk werden gemaakt voor ons. Hij bracht ons “... een machtig Boek. Geen valsheid kan het beroeren, van voren noch van achteren. Het is een Openbaring van de Alwijze, de Geprezene.” (41:41-42), waarin hij de kennis van “het eerste en het laatste” (56:49) insloot. Door hem vervolmaakte Hij de verplichtingen van de religie, en daarom is hij de “zekere weg” (1:5) van Allah en Zijn stevig koord. Hij die vasthoudt aan hem zal ontsnappen, maar hij die hem bestrijdt zal falen en dwalen.

In onwetendheid is hun ondergang, en Allah heeft ons bevolen in Zijn Boek om vast te houden aan de Soennah van Zijn boodschapper (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem); waarover Allah gezegd heeft: “En wat de boodschapper u ook moge geven, neemt het en wat Hij u ook verbiedt, onthoudt u daarvan.” (59:7)

En Allah heeft gezegd: “Laat daarom degenen die tegen Zijn gebod ingaan, zich in acht nemen opdat hen geen rampspoed overkome of een pijnlijke straf hen achterhale.” (24:63)

En: “...en indien zij het naar de boodschapper hadden verwezen en naar hun gezaghebbers, dan zouden degenen, die het konden verwerken, het zeker hebben begrepen.” (4:83)

En: "En waarover gij ook moogt verschillen, de beslissing ervan rust bij Allah" (42:10)

“...en indien gij over iets twist, verwijst het naar Allah en Zijn boodschapper...” (4:59)

... hetgeen betekent Allah's Boek en de Soennah van Zijn profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem).

En Hij zei: “...Noch spreekt hij naar eigen begeerte. Het is slechts de Openbaring die wordt nedergezonden” (53:3-4)

En: "Zeg: 'Het staat niet aan mij, hem te veranderen uit mijzelf. Ik volg slechts hetgeen mij is geopenbaard.'” (10:15)

"Wanneer de gelovigen tot Allah en Zijn boodschapper worden geroepen opdat Hij over hen moge recht spreken, zeggen zij slechts: 'Wij horen en wij gehoorzamen.' Dezen zijn het die zullen slagen." (24:51)

En zo beveelt Hij hen om zijn woorden aan te horen, zijn bevelen te gehoorzamen en zich ervoor te hoeden het te overtreden.

En Hij zei: “Gehoorzaam Allah en gehoorzaam de boodschapper.” (4:62)

En zo beveelt Hij hen om Zijn apostel te gehoorzamen, net zoals Hij hen beveelt om Hemzelf te gehoorzamen; en Hij gebiedt hen vast te houden aan de Soennah van Zijn profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem), net zoals Hij hen beveelt om strikt te handelen in overeenstemming met Zijn Boek.

Maar een groot aantal van degenen bij wie hun “vrekkigheid heerste” (23:108) en degenen bij wie “Satan de meesterschap heeft gewonnen” (58:20) - de soenan van Allah's profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) bevinden zich “achter hun rug” (2:95, 3:184, 6:94) en zij hebben zich gebogen tegen verdraagzaamheid jegens degenen die de leiding in de religie geaccepteerd hebben en hun geloof hebben aangenomen, ze stelden de soenan van Allah's apostel tot mislukking en schuwden ze, ontkenden ze en spraken ze tegen, door hun lastering tegen Allah, en zij zijn afgedwaald en niet recht geleid. Ik beveel jullie, O dienaren van Allah!

De vrees voor Allah, en ik waarschuw jullie voor de wereld want deze is zoet en aangenaam, en het misleidt zijn inwoners en bedriegt degenen die erin verblijven, en Allah zegt: “Geef hen de gelijkenis van het leven dezer wereld: het is als Wij water uit de hemel neerzenden, waardoor de planten der aarde volop groeien en daarna verdrogen zij en breken in stukken die de wind verspreidt. Allah heeft macht over alle dingen.” (18:45)

Wat hem betreft die zich er in goede omstandigheden bevindt, het zal hem later tranen brengen, en op hem wie zijn genot in het geheim is gegeven, het schenkt het open resultaat van zijn ellende. Zijn overvloedige ijdelheid is kortstondig, want de dingen die het bevat komen overeen met het oordeel waar haar Heer over heeft geoordeeld in Zijn woorden: “alles op aarde zal vergaan” (55:26). Werk daarom voor het blijvende leven en voor oneindige eeuwigheid. De wereld zal van zijn inwoners vergaan en hun werken zullen als touw om hun nekken blijven (zie 3:176, 17:14).

Weet dat jullie sterfelijk zijn en dat jullie vervolgens terug zullen keren naar jullie Heer na jullie dood. Hij zal degenen die goed gedaan hebben zeker met het goede belonen. Wees daarom ijverig in gehoorzaamheid tot jullie Heer en weiger wat Hij jullie geweigerd heeft.

Soennah en h'adieth

In de Islaam wijst het Arabische woord soennah op de manier waarop de profeet Mohammed (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) zijn leven leidde. De Soennah is de tweede bron van de islamitische jurisprudentie, na de Qor-aan. Beide bronnen zijn onmisbaar; iemand kan de Islaam niet praktiseren zonder beide te raadplegen. Het Arabische woord h'adieth (mv. ah'aadieth) is gelijkvormig aan soennah, maar is niet hetzelfde. Een h'adieth is een overlevering van het leven van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) en wat hij goed heeft gekeurd - tegenover zijn leven zelf, hetgeen de Soennah is, zoals al eerder is genoemd. In M.M. Azami's Studies in Hadith Methodology and Literature wordt de volgende precieze definitie van een h'adieth gegeven:

Volgens de moeh'addithien (geleerden van h'adieth) staat het voor “dat wat op gezag van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) is overgeleverd, zijn daden, gezegden, stilzwijgende goedkeuringen, of een beschrijving van zijn sifaat (gelaatstrekken) hetgeen zijn fysieke verschijning inhoudt. De fysieke verschijning van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) wordt echter niet ingesloten in de definitie die door juristen gebruikt wordt.”

Aldus betekent h'adiethliteratuur de literatuur die bestaat uit de overleveringen van het leven van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) en de dingen die door hem zijn goedgekeurd. De term werd soms echter ook in veel bredere zin gebruikt om de overleveringen over de metgezellen (van de profeet) en de volgelingen (van de metgezellen) eveneens te omvatten.

De explosie van de Islaam in de 7de en 8ste eeuw confronteerde de islamitische geleerden met een afschrikkende taak: om de kennis van de Soennah van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) te behouden. Van hieruit is de wetenschap van de h'adieth-evaluatie geboren. We raden u aan om “de introductie op de wetenschap van h'adieth” hieronder te lezen, om de enorme inspanning te begrijpen die vereist was om de echte overleveringen van de valse overleveringen te scheiden. Het succes van de vroegere geleerden wordt eveneens hieronder weergegeven door een aantal verzamelingen van ah'aadieth.

De Wetenschap van de h'adieth 

"Voorwaar, Wij hebben deze vermaning (de Koran) neergezonden, en voorzeker, Wij zullen er de Waker over zijn." (15:9)

De belofte die door Allah de Verhevene in de Qor-aan 15:9 is gedaan, is duidelijk vervuld in de onbetwiste zuiverheid van de Qor-anische tekst door de veertien eeuwen heen, vanaf haar openbaring. Wat echter vaak door veel moslims wordt vergeten is dat de goddelijke belofte tevens noodzakelijk de Soennah van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) inhoudt, omdat de Soennah het praktische voorbeeld vormt van de nakoming van de Qor-anische leiding, de wijsheid onderwezen aan de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) samen met het Schrift. En noch de Qor-aan noch de Soennah kan juist begrepen worden zonder de ander.

Allah de Verhevene bewaarde de Soennah door de metgezellen en degenen na hen in staat te stellen om de verklaringen van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) en de beschrijvingen van zijn weg te onthouden, op te schrijven en door te geven, evenals het voortzetten van de zegeningen van het praktiseren van de Soennah.

Later, toen de zuiverheid van de kennis van de Soennah bedreigd werd, zorgde Allah de Verhevene ervoor dat de moslim-oemmah individuen aanvoerde met een bijzonder geheugen en analytische deskundigheid, die onvermoeid reisden om duizenden overleveringen te verzamelen en om de ware woorden der profetische wijsheid te onderscheiden van deze die vervalst zijn vanwege zwakke geheugens, van vervalsing door gewetenloze leugenaars en van de verklaringen van een groot aantal ‘oelamaa-e (geleerden), de metgezellen en degenen die hun weg volgden. Dit alles werd bereikt door precieze oplettendheid op de overgeleverde woorden en gedetailleerde bekendheid met de biografieën van de duizenden overleveraars van h'adieth.

De methodologie van de deskundige geleerden in het beoordelen van de overleveringen en het sorteren van de echte en de foutieve en verzonnen h'adieth, vormt de onderworpen zaak van de wetenschap van h'adieth. In dit artikel wordt een korte behandeling gegeven van de terminologie en de classificatie van h'adieth.

Componenten van de h'adieth

Een h'adieth bestaat uit drie delen (zie onderstaande figuur):

Matn (tekst), isnaad (ketting van overleveraars), en taraf [het deel, of het beginstuk van de tekst die naar de gezegden, daden en karakteristieken van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) verwijzen, of zijn instemming met andere daden]. De authenticiteit van de h'adieth hangt af van de betrouwbaarheid van zijn overleveraars en de verbinding tussen hen.

Classificatie van de h'adieth

Er zijn een aantal classificaties van h'adieth verricht. Vijf van deze classificaties worden in het figuur hieronder getoond en ze worden naderhand kort beschreven.

1. Volgens de verwijzing naar een bepaalde autoriteit

Vier soorten h'adieth kunnen hierbij onderscheiden worden:

a. Qoedsi - Goddelijk; een openbaring van Allah, de Verhevene; doorgegeven met de woorden van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem).

b. Marfoe' - verheven; een overlevering van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem), bijv. “Ik hoorde de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) zeggen...”

c. Mawqoef - gestopt: een overlevering van een metgezel, bijv. “Wij werden bevolen om...”

d. Maqtoe' - verbroken: een overlevering van een volgeling.

2. Volgens de links van isnaad - onderbroken of ononderbroken

Zes categorieën kunnen hierbij onderscheiden worden:

a. Moesnad - gesteund: een h'adieth is door een traditionalist overgeleverd, gebaseerd op wat hij van zijn leraar geleerd heeft in een tijd die geschikt was voor leren; eveneens - achtereenvolgens - voor elke leraar totdat de isnaad een bekende metgezel bereikt, die achtereenvolgens van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) overlevert.

b. Moettassil - doorlopend: een h'adieth met een ononderbroken isnaad die slechts tot een metgezel of volgeling teruggaat.

c. Moersal - gezonden: als de link tussen de volgeling en de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) ontbreekt, bijv. wanneer een volgeling zegt: “De profeet heeft gezegd...”

d. Moenqati' - verbroken: dit is een h'adieth wiens link overal vóór de volgeling (d.w.z. dichter bij de traditionalist die de h'adieth heeft verhaald/vastgelegd) ontbreekt.

e. Moe'adal - verwarrend: dit is een h'adieth wiens overleveraar twee of meer opeenvolgende overleveraars weglaat in de isnaad.

f. Moe'allaq - hangend: dit is een h'adieth wiens overleveraar de hele isnaad weglaat en de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) direct aanhaalt (m.a.w. de link aan het begin ontbreekt).

3. Volgens het aantal overleveraars betrokken in elke fase van isnaad

Vijf categorieën van h'adieth kunnen hierbij onderscheiden worden:

a. Moetawaatir - opeenvolgend: dit is een h'adieth die door zo'n groot aantal mensen is overgeleverd dat er niet verwacht kan worden dat zij allen tezamen met een leugen zijn overeengestemd.

b. Aah'aad - geïsoleerd: dit is een h'adieth die door mensen is overgeleverd wiens aantal niet dat van een moetawaatir bereikt.

Het wordt verder geclassificeerd in:

b1. Mash-hoer - bekend: een h'adieth die door meer dan twee overleveraars wordt overgeleverd.

b2. ‘Aziz - zeldzaam, sterk: in elke fase van de isnaad worden slechts twee overleveraars gevonden die de h'adieth overleveren.

b3. Gharib - vreemd: in sommige fases van de isnaad wordt er slechts één overleveraar gevonden die het verhaalt.

4. Volgens de aard van de tekst van de isnaad

a. Moenkar - veroordeeld: dit is een h'adieth die door een zwakke overleveraar is overgeleverd en wiens overlevering ingaat tegen een andere authentieke h'adieth.

b. Moedradj - invoeging: een toevoeging aan de tekst van de overgeleverde h'adieth door een verteller. 

5. Volgens de betrouwbaarheid en geheugen van de overleveraars

Dit bepaalt de uiteindelijke uitspraak op een h'adieth. Vier categorieën kunnen hierbij onderscheiden worden:

a. Sah'ieh' - authentiek. Imaam ash-Shaafi'i vermelde de volgende vereisten voor een h'adieth, die niet moetawaatir is, wil het accepteerbaar zijn: “Elke overleveraar dient vertrouwenswaardig in zijn religie te zijn; hij dient gekend te zijn als iemand die waarheidlievend is in zijn vertelling, die begrijpt wat hij vertelt, die weet dat een andere uiting de betekenis kan veranderen en die de bewoording van de h'adieth woord voor woord overlevert, niet alleen zijn betekenis.”

b. H'asan - goed: is die waarbij zijn bron bekend is en zijn overleveraars ondubbelzinnig zijn.

c. Dha'ief - zwak: een h'adieth die faalt in het bereiken van de status van h'asan. Gewoonlijk is de zwakheid:

c1.) een onderbreking in de isnaad, in wiens geval de h'adieth, volgens de aard van de onderbreking, kan zijn: moenqati' (verbroken), moe'allaq (hangend), moe'dal (verwarrend), of moersal (gezonden).

c2.) één van de overleveraars heeft een verkleind karakter, hetgeen bijvoorbeeld te wijten is aan de leugens die hij verteld, buitensporige fouten, tegenstrijd met de overlevering van betrouwbaardere bronnen, betrokkenheid in een vernieuwing, of dubbelzinnigheid die zijn persoonlijkheid omringt.

d. Mawdoe' - verzonnen of vervalst: dit is een h'adieth wiens tekst tegen de ingestelde normen van de uitspraken van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) indruist, of zijn overleveraars bevatten een leugenaar.

Verzonnen ah'aadieth worden tevens herkend door extern bewijs dat betrekking heeft op een tegenstrijdigheid die gevonden wordt in de data of tijden van een bijzonder incident.

Enkele termen betreffende het gebied van h'adieth op een rij:

Isnaad: (meervoudsvorm van sanad) keten van overleveraars van een profetische h'adieth (overlevering), die de verzamelaar van de h'adieth koppelt aan degene die het verhaald heeft.

Asmaa'-oer-Ridjaal: tak van wetenschap over de goede en slechte eigenschappen van de overleveraars van de h'adieth. Het is zelfs bekend wie wat zei en wie bekend staat als betrouwbaar of twijfelachtig en over wie bekend is dat hij gelogen heeft of zich regelmatig vergiste.

As-Sab'ah: letterlijk betekent dit ‘de zeven', dit is een verwijzing naar de zeven samenstellers van ah'aadieth, namelijk Boekhaarie, Moeslim, Aboe Da'woed, Nasaa-ie, Tirmidzie, Ibn Maadjah en Ah'mad.

As-Sih'ah' As-Sittah: de zes boeken van ah'aadieth; Boekhaarie, Moeslim, Aboe Da'woed, Nasaa-ie, Tirmidzie en Ibn Maadjah.

Al-Khamsah: letterlijk betekent dit ‘de vijf', dit is een verwijzing naar de vijf samenstellers van ah'aadieth, namelijk Aboe Da'woed, Nasaa-ie, Tirmidzie, Ibn Maadjah en Ah'mad.

Al-Arba'a: letterlijk betekent dit ‘de vier', dit is een verwijzing naar de vier samenstellers van ah'aadieth, namelijk Aboe Da'woed, Nasaa-ie, Tirmidzie en Ibn Maadjah.

Ath-Thalaathah: letterlijk betekent dit ‘de drie, dit is een verwijzing naar de drie samenstellers van ah'aadieth, namelijk Aboe Da'woed, Nasaa-ie en Tirmidzie.

Sah'ieh'ayn: de twee Sah'ieh'-verzamelingen (de twee h'adieth-boeken) van al-Boekhaarie en Moeslim.

Moettafaqoen ‘Alayh: letterlijk betekent dit ‘zij tweeën zijn het hiermee eens', d.w.z. dat deze h'adieth terug te vinden is in zowel Boekhaarie als Moeslim.

H'adieth: (meervoud: ah'aadieth) overleveringen van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem), van wat hij gezegd, gedaan of stilzwijgend goedgekeurd heeft, of een overlevering die zijn eigenschappen bevat. Nu volgen de classificaties van ah'aadieth:

Dha'ief (zwak) – een onnauwkeurige overlevering welke niet de kwalificatie haalt om sah'ieh (betrouwbaar) of h'asan (goed) te zijn, en kan daarom niet als basis/bewijs gebruikt worden voor een Islamitische mening. Dha'ief djiddan = zeer zwak.

Gharieb (ongewoon of vreemd) – een h'adieth of versie verhaald door een betrouwbare of onbetrouwbare verteller welke afwijkt in context met een andere h'adieth of versie van een groep betrouwbare vertellers. Een gharieb h'adieth kan sah'ieh' (authentiek, betrouwbaar) zijn of dha'ief (zwak).

H'asan (goed) – een moesnad h'adieth verhaald door een betrouwbare keten (van overleveraars), maar bereikt niet het niveau van een sah'ieh' (authentieke, betrouwbare) h'adieth.

Madjhoel (onbekend) – als er een onbekende persoon in de keten van overleveraars van een h'adieth is.

Maqtoe' (niet verbonden) – (a) een h'adieth die eindigt bij een taabi'ie bij zowel daad en woord. (b) een h'adieth met een onvolledige keten van overleveraars. (c) een h'adieth waarin een sah'aabie iets omschrijft door te zeggen: “Wij deden…”

Marfoe' (naspeurbaar) – een h'adieth toegeschreven aan de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem), hetzij een uitspraak of een daad, hetzij moettasil (verbonden), moenqata' (onderbroken) of moersal (niet toegeschreven).

Mawdoe' (verzonnen) – een h'adieth valselijk toegeschreven aan de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem).

Mawqoef (niet naspeurbaar) – dit is een h'adieth over een sah'aabie (metgezel van de profeet). Een omschrijving, verslag of informatie gegeven door een sah'aabie. Een mawqoef wordt ook wel een athar genoemd.

Moedhtarib (verwarrend) – een h'adieth waarbij de overleveraars het oneens zijn over een bepaalde bron of over enig ander aspect met even sterke argumenten en zonder mogelijkheid dat een mening zwaarder weegt dan de andere. Dit meningsverschil kan zijn over de keten van vertellers of over de tekst.

Moenqati' (onderbroken) – een h'adieth met onvolledige keten van vertellers, of het heeft in de keten een onbekende verteller.

Moersal (niet toegeschreven) – een h'adieth met de keten van vertellers eindigend bij een taabi'ie (volgeling), zonder de verwijzing naar de metgezel die het citeert van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem).

Moesnad (subjectief) – (1) een h'adieth met een complete keten van vertellers tot aan de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem), (2) een h'adieth-verzameling waarin alle overleveringen van een overleveraar samen zijn verzameld.

Moettasil (verbonden) of mawsoel – een h'adieth met een complete keten van vertellers totdat het zijn bron bereikt. Het kan zowel een marfoe' (naspeurbaar) zijn, toegeschreven aan de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem), of een mawqoef (niet naspeurbaar), eindigend bij een sah'aabie.

Sah'ieh' (betrouwbaar/authentiek) – een moesnad h'adieth met een niet onderbroken keten van vertellers, die allemaal bekend zijn als betrouwbare personen met een goed geheugen, totdat aan de bron zonder het zijn van een shaadz (vreemd) of een moe'allal (onjuist/gebrekkig).

H'adieth Qoedsi - Heilige overlevering van Allah de Verhevene, die niet in de Qor-aan staat. Het is een h'adieth die de boodschapper (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem) overlevert van Allah de Verhevene, maar het behoort niet tot de Qor-aan en het is ook niet mogelijk om de recitatie daarvan als aanbidding te zien. H'adieth Qoedsie betekent dat deze van al-Qoeddoes afkomstig is, al-Qoeddoes is de Heilige, één van de Schone Namen van Allah.

H'adieth Sah'ieh' - authentieke (betrouwbare) overlevering van de profeet (Allah's vrede en zegeningen zijn met hem).

Lees ook: Introductie tot h'adieth (Overleveringen)

 
naar boven Naar index